De islamitische kalender (ook wel heigiriaanse kalender of Arabische kalender) is een tijdrekening met als beginpunt het jaar waarin de hidjra of hegira, de migratie van Mohammed van Mekka naar Jathrib (tegenwoordig Medina), plaatsvond. Dit jaar begon (volgens de juliaanse kalender) op 15 of 16 juli 622. De islamitische jaartelling wordt binnen de islam gebruikt voor de bepaling van bepaalde feest- en vastendagen, maar ook als gangbare kalender in Saoedi-Arabië en enkele omringende landen. Jaren volgens de islamitische kalender worden aangegeven met AH (Anno Hegirae), een latinisering van 'hidjra'.

De islamitische kalender is een maangebonden kalender, bestaande uit een jaar van 12 maanden van 29 of 30 dagen. Doordat deze 12 samen ongeveer 354 dagen duren, loopt deze kalender elk jaar 10 tot 12 dagen uit de pas met het zonnejaar. De Koran verbiedt expliciet het invoegen van schrikkeldagen of -maanden, in soera Het Berouw 37 staat dit verbod:

Voorzeker, het uitstellen is een toevoeging aan het ongeloof. Degenen, die niet geloven worden daardoor op een dwaalspoor gebracht. Het ene jaar staan zij het toe en het andere jaar verbieden zij het (...)

Als gevolg hiervan vallen bijvoorbeeld de ramadan, het Suikerfeest en het Offerfeest ieder jaar anderhalve week vroeger in het zonnejaar.

Uitgaande van een gemiddelde synodische maand van 29,53059 dagen telt een islamitisch jaar gemiddeld 354,367 dagen. Een gemiddeld gregoriaans jaar duurt 365,2425 dagen. De islamitische jaartelling loopt daarmee 365,2425/354,367 ≈ 1,03069 zo snel als de gregoriaanse. Op 1 januari 2016 (AD) was het 1437 (AH). Ongeveer 18.854 (gregoriaanse) jaren later zullen beide jaartellingen hetzelfde jaar (20.870) aangeven. Daarna zal de islamitische jaartelling voor gaan lopen op de gregoriaanse.

Maanden

Het begin van de maand wordt traditioneel bepaald door de 'geboorte' van de nieuwe maan: het moment dat de maan met het blote oog als een smalle maansikkel te zien is. Het waarnemen van de jonge maansikkel is alleen vlak na zonsondergang mogelijk, waardoor de eerste dag van een islamitische maand dan ook altijd bij zonsondergang begint (en ook alle hierop volgende dagen).

Van alle maanden van de islamitische kalender is ramadan de meest gezegende. In deze maand dienen alle moslims vanaf de ochtendschemering tot zonsondergang te vasten. Aan het begin van de daarop volgende maand (Shawwal) is het Suikerfeest.

De islamitische maanden hebben de volgende namen:

Nr. Naam Arabisch Opmerking
1 Muharram ul Haram (of korter Muharram) محرّم
2 Safar صفر
3 Rabi'-ul-Awwal (Rabi' I) ربيع الأول
4 Rabi'-ul-Akhir (of Rabi' al-THaany) (Rabi' II) ربيع الآخر أو ربيع الثاني
5 Jumaada-ul-Awwal (Jumaada I) جمادى الأول
6 Jumaada-ul-Akhir (of Jumaada al-THaany) (Jumaada II) جمادى الآخر أو جمادى الثاني
7 Rajab رجب
8 Sha'abaan شعبان
9 Ramadan رمضان Vastenmaand voor de moslims
10 Shawwal شوّال
11 Dhul Qa'dah (of Thw al-Qi'dah) ذو القعدة
12 Dhul Hidja (of Thw al-Hijjah) ذو الحجة

Feest- en gedenkdagen

Nr. Naam Datum Opmerking
1 Nieuwjaar 1 Muharram
2 Asjoera 10 Muharram
3 Mawlid an-Nabi 12 Rabi' I herdenkdag van de geboorte en het sterven van Mohammed
4 Laylat al-Miraadj[1] nacht van 27 Rajab
5 Laylat al-Baraat[1] nacht van 15 Sha'abaan
6 vastenmaand 1 - 29 of 30 Ramadan
7 Laylat al-Qadr nacht van 27 Ramadan Feitelijk valt Laylat al-Qadr op een van de laatste vijf oneven nachten van de maand Ramadan. Welke is echter niet overgeleverd, vaak neemt men hiervoor de 27ste.
8 Eid al-Fitr (Suikerfeest) 1 Shawwal
9 Eid al-Adha (Offerfeest) 10 Dhul Hidja

Alleen Eid al-Fitr en Eid al-Adha worden algemeen als islamitische feestdagen beschouwd, de andere zijn gedenkdagen, cultuurbepaald of gebaseerd op een bepaalde geloofsopvatting.

Dagen van de week

Binnen de week, die zeven dagen telt, wordt dezelfde volgorde gevolgd als in het jodendom: de week begint met zondag en eindigt met zaterdag. De nieuwe dag begint bij zonsondergang. De zesde dag is de vrijdag, de wekelijkse dag van samenkomst. Dit is dus noch de eerste, noch de laatste dag van de week. Ook is het in tegenstelling tot de joodse sabbat en de christelijke zondag géén rustdag, hoewel in sommige islamitische landen het openbare leven stilligt en bedrijven al vanaf donderdagmiddag gesloten zijn.

Nr. Naam Arabisch Vertaling Gregoriaanse dag Opmerking
1 yaum al-ahad يوم الأحد eerste dag zondag komt tussen middernacht en zonsondergang overeen met onze zondag
2 yaum al-ithnayna يوم الإثنين tweede dag maandag
3 yaum ath-thulatha' يوم الثُّلَاثاء derde dag dinsdag
4 yaum al-arba'a' يوم الأَرْبعاء vierde dag woensdag
5 yaum al-khamis يوم الخميس vijfde dag donderdag
6 yaum al-jum'a يوم الجُمْعَة verzameldag vrijdag belangrijkste dag voor de moslims
7 yaum as-sabt يوم السَّبْت sabbatdag zaterdag

Zie ook