Herstelplan Apache.be van 13 april 2019

Apache.be is een Belgische nieuwswebsite en coöperatie voor kritische en progressieve onderzoeksjournalistiek.[1]

Geschiedenis

In 2009 werden na herstructureringen bij De Morgen enkele journalisten aan de deur gezet. Als reactie lanceerden Tom Cochez, Georges Timmerman, , , en op 14 oktober De Werktitel.[2] Op 24 februari 2010 werd deze weblog herdoopt tot Apache. Op 14 juli werd een vereniging zonder winstoogmerk opgericht met oog op een subsidie van 20.000 euro om 250 artikels te schrijven rond mediakritiek.[3]

Coöperatieve voor onderzoeksjournalistiek

Op 14 december 2011 werd een coöperatieve vennootschap opgericht om geld op te halen via crowdfunding.[4] Sindsdien is Apache eigendom van De Werktitel cvba en wordt het werk van de vaste redactie onderzoeksjournalisten gefinancierd door aandeelhouders en abonnees. Hierdoor is de website onafhankelijk van beïnvloeding van sponsors met een autonome redactie. Het werk van een team vaste onderzoeksjournalisten wordt geregeld aangevuld met gastbijdrages. In 2011 begon Apache relevante artikels digitaal uit te wisselen met de cultuurwebsite rekto:verso, het internationale MO* en het jongerenmedium StampMedia.[5] Sinds 10 januari 2012 beschermt een betaalmuur het leeuwendeel aan eigen onderzoek op Apache.be.[6]

In februari 2014 werd Karl van den Broeck hoofdredacteur. Samen met operationeel directeur Bram Souffreau wilde hij af van de subsidies voor mediakritiek om uit te groeien tot een onafhankelijke vierde macht naar analogie met de Franse onderzoeksjournalistiek van .[7] De structurele partnerschappen werden uitgebreid met Charlie Magazine en het Nederlandse Follow the Money, een platform voor onderzoek naar systemen en organisaties die zich (financieel-economisch) misdragen. In maart 2015 klaagde Apache via Media.21, een koepel voor digitale media, de oneerlijke concurrentie aan van de onvoorwaardelijke staatssteun voor gevestigde geprivatiseerde mediabedrijven.[8] In april 2015 werd de redactie versterkt met . Apache wisselt artikels uit met het Franstalige Médor waarmee het samenwerkt aan onderzoeksjournalistiek van Belgisch nationaal belang.[9] Een goed voorbeeld is de onthulling van doelbewuste verspreiding van nepnieuws rond Kazachgate.[10]

Land Invest Group en N-VA

In oktober 2016 werden twee journalisten van Apache gedagvaard door Joeri Dillen, toenmalig kabinetchef van de Antwerpse (N-VA)-burgemeester Bart De Wever wegens laster en eerroof. Aanleiding was de publicatie van een reeks artikelen over omstreden bouwprojecten aan de Antwerpse Tunnelplaats zoals de, volgens de nieuwssite, lucratieve maar onwettelijke goedkeuring van een hoogbouwvergunning of de verdachte verkoop en wederverkoop van de Renault-site op dezelfde dag. Volgens Apache was er sprake van belangenvermenging en vriendjespolitiek. Projectontwikkelaar Land Invest Group diende op dezelfde gronden ook een klacht in en eiste 250.000 euro schadevergoeding bovenop de 100.000 die Dillen vroeg. De nieuwssite beschouwde de dagvaarding als een aanval op de persvrijheid[11] en lanceerde een (onverhoopt succesvolle) crowdfunding om de gerechtskosten te kunnen betalen.[12] Op 7 februari 2017 werd in De Roma in Antwerpen een benefiet georganiseerd. Tijdens deze 'Nacht van Apache' werd Luc Pauwels bekroond met de 'Pen van Apache' als bondgenoot in de strijd voor de persvrijheid.[13] In 2018 verklaarde de rechter de klachten ongegrond - de aanklagers gingen niet in beroep.[14]

Eind 2017 dagvaardde Land Invest Group de website naar aanleiding van De favoriete bouwpromotor van Bart De Wever, een artikel met undercoverbeelden van diverse leden van het Antwerpse stadsbestuur die op het verjaardagsfeestje van LIG-topman Erik Van der Paal arriveerden. Volgens Apache illustreerde dit treffen favoritisme en belangenvermenging tussen het Antwerpse schepencollege en de bevriende projectontwikkelaar. Volgens LIG zou Apache zich echter schuldig hebben gemaakt aan schending van de privacy. In februari 2018 werd de klacht van de bouwpromotor door de correctionele rechtbank van Antwerpen ongegrond verklaard.

Op 24 mei 2017 kreeg Apache de Arkprijs van het Vrije Woord als ongebonden medium in tegen de commercialisering, de ongecontoleerde wildgroei en de vervlakking van de gangbare nieuwsgaring.[15] Deze bekroning werd overschaduwd door een misgelopen lening van 150.000 euro bij . Dit Vlaams Participatiefonds voor de Sociale Economie had Apache zelf benaderd, maar het dossier werd finaal niet aanvaard omdat het 'niet bijdroeg aan tewerkstelling van kansengroepen'. De voorzitter van de raad van bestuur van Trividend, de Gentse economieprofessor Koen Schoors, verwees in de pers naar een kabinetsmedewerker van N-VA minister Liesbeth Homans die als bestuurslid voorstelde om de lening niet toe te kennen, waarna de raad daarmee instemde.[16] Minister Homans, bevoegd voor sociale economie, reageerde in de pers dat onderzoeksjournalistiek niet te rijmen viel met de doelstellingen van Trividend aangezien Apache zich niet toelegt op sociale tewerkstelling.[17][18]

Eind 2019 bleek dat LIG privé-detectives had ingeschakeld om journalisten van Apache te schaduwen.[19] In 2020 diende Van der Paal een klacht met burgerlijke partijstelling in tegen hoofdredacteur Karl Van den Broeck en journalist Stef Arends. In weerwil van het openbaar ministerie besliste de Antwerpse raadkamer om toch door te verwijzen naar de correctionele rechtbank wegens schending van de privacy door het gebruik van verborgen camera’s. Die moet zich ten gronde uitspreken over 'Fornuisgate' omdat een verjaardagsfeest een privézaak is en Erik Van der Paal geen publiek figuur is.[20][21]

Financiële problemen

De financiële situatie van 'De Werktitel cvba' is bijzonder precair. In 2017 werd 140.000 euro opgehaald bij coöperanten en ging het operationeel resultaat voor 80.000 euro in het rood. In 2018 droegen de aandeelhouders 50.000 euro bij en bedroeg het tekort 141.000 euro. In 2019 werd 170.000 euro opgehaald en diepte het verlies uit tot 413.000 euro. Hiermee had de vennootschap eind 2019 een overgedragen verlies van meer dan 937.481 euro (516.000 euro eind 2018), meer dan 350.000 euro schulden en een negatief netto vermogen van -254.048 euro.[22] Net als eind 2018 noopt het negatief eigen vermogen (balans-test) conform het nieuwe vennootschapsrecht de alarmbelprocedure op te starten waarbij de Algemene Vergadering zich over de (eventuele) toekomst van de vennootschap moet beraadslagen en minstens een herstelplan moet opstellen. Als onderdeel van de procedure werd begin mei 2020 een Bijzondere Algemene Vergadering georganiseerd die door de geldende COVID-19-maatregelen elektronisch verliep. Het herstelplan voorzag in een vermindering van de kosten waarbij de nieuwswebsite de samenwerking stopzet met twee journalisten en een niet-journalist enerzijds en de lancering van een nieuwe website en een marktingplan om meer abonnees te lokken anderzijds.[23] Het resultaat daarvan kwam er op 17 december: een driemaandelijks magazine waarmee ook het aantal digitale abonnees steeg tot 5700.[24]

Erkenning

Externe link