Beleidsmaker in houthakkerstenue


Inleiding:
Praktische denkers met de handen uit de mouwen

Hier, op deze plek besloot ik 25 jaar geleden dat filosofie geen studie is. Elitair gezwets van een stel arrogante narcisten op ‘de rots’. En wat ga je met die studie doen dan? Wil je een verschil maken zul je moeten besturen. Welgeteld één minister met een diploma filosofie op zak in het Nederlands kabinet, sinds de vorige wereldoorlog.

Tobie Goedewaagen

“Dat was eind 1940 toen Tobie Goedewaagen minister werd van Volksvoorlichting. Deze filosoof verdedigde niet de waarheid of het publieke debat. Maar voerde propaganda voor de nazi’s en snoerde journalisten de mond.”
Dit valt te lezen in een column van Ronald van Raak, SP-kamerlid en afgestudeerd filosoof. Ze zijn er dus wel, beleidsbepalende filosofen, maar in een eeuw tijd is het aantal op een hand te tellen. Die ene minister zullen we het nu maar niet over hebben. Economen daarentegen, wetenschappers, communicatiegeleerden, allemaal hebben ze al lang en breed de weg naar het regerend pluche gevonden. En die filosofen maar interessant doen.


Had ik 25 jaar geleden andere keuzes gemaakt als ik beter had begrepen wat je allemaal met filosofie kunt doen? Als school beter had begrepen wie ik ben? Ik ben tenslotte een ‘vis van Albert’. Ik zwem al m’n hele leven door de toppen van de bomen. Hier, op deze plek voel ik voor het eerst sinds lange tijd de takken weer prikken tegen m’n schubben. Voor het eerst sinds 1995 ben ik terug op het Kennemerlyceum. Als opdracht voor de studie filosofie die ik dit jaar begon. Op zoek naar antwoorden. Waar staat de filosofie tegenwoordig? Is het onderwijs nog altijd rijtjes leren en is dit dan uiteindelijk nu wel mijn weg? Wat is de weg van de filosofie? Gaan we nog 2600 jaar zo door, of zitten hier de praktische denkers met de handen uit de mouwen? Ik heb mijn tas bij me. Ik ben zowaar een keer op tijd. Hier, op deze plek.

Klassenfoto 1994 Kennemerlyceum, 5 havo. Uit de oude doos: Op het bordje met prikletters stond in eerste instantie : KENNEMERLYCEUM 5H sep 1994. Het kwam toevallig zo uit dat de foto in september werd genomen. Anders had het niet gekund. Voor iemand er erg in had, heb ik wat letters gewisseld. Uiteindelijk is de baldadigheid ontdekt, maar er waren toen al foto’s gemaakt. 5 havo kon dat jaar kiezen uit 2 schoolfoto’s. Óf die met de juiste tekst op het bordje, of die met de tekst zoals op deze foto: HENNEpERLYCEUM 5K seM 1994. Ik speelde toen al graag met taal.

Wat wil je later worden?
De grote vragen van Kant in 3 minuten

Drie lesuren maatschappijleer woon ik vandaag bij. Het eerste uur is voor de scholieren van het vwo, daarna 2 klassen havo. Leerlingen tussen de 14 en 17 jaar. Iedere les begin ik met een korte uitleg wie ik ben, waarom ik die dag meekijk in hun les en waarom ik zelf weer de schoolbanken in ben gegaan. Het zijn maar een paar minuten, maar alle drie de keren gaat het totaal verschillend. Er hangt een andere dynamiek per groep, maar vooral mijn eigen prestatie en presentatie bepalen of het verhaal overkomt. De ene keer beter dan de ander dus. Ik sluit mijn verhaaltje af met twee filosofische vragen. De eerste vraag is een ouderwets rondje wat-wil-je-later-worden. Een kleine tachtig leerlingen in totaal. Net als de keren dat ik nog tussen hen zat in plaats van voor hen stond, weet ook tegenwoordig een groot deel nog niet wat hij later wil doen. Met een of twee jaar verlaten zij deze school en staan ze voor grote keuzes. Het aandeel dat wel weet wat hij straks wil doen is aanzienlijk groter dan in mijn tijd. De invulling is ook wezenlijk anders; kinderarts, architect, ontwikkelaar augmented reality, officier van justitie, lerares. Tachtig leerlingen en welgeteld drie keer ‘So You Wanna Be Econoom’ en een kordate jongeman die vanuit z’n tenen meedeelt dat hij ondernemer wordt. Opvallend, omdat je op die leeftijd eerder zou verwachten dat iemand ‘een winkel’ zegt. Of het product benoemt waarmee hij wil ondernemen: sportschoenen, kleding, gewoon de welbekende jeugddromen. Deze man niet. Ondernemer. Stevige toon, grote glimlach op het gezicht. Ik geloof hem gelijk. Sterker nog, alles wat ‘ie me op dat moment had verkocht, had ik direct van hem afgenomen. Heel even speelt de gedachte of ik deze jongen niet beter zelf gelijk een contract kan aanbieden. Die komt er wel. En dat heeft ons land ook nodig. Begrijp me niet verkeerd, ik ben dol op onze economen en ondernemers. Ik geloof in het neo-liberalisme en het kapitalisme. Met een vleugje meer verzorgingsstaat, een snufje meer ubuntu.
Zoals ik tegen deze klassen al stoer zei: “Ik run dit land.” Dat is waar natuurlijk. Mark Rutte, Wopke Hoekstra, Kajsa Ollongren, we zijn ongeveer van dezelfde generatie. Hugo de Jonge en ik komen uit hetzelfde geboortejaar. Rob Jette was er iets later, Henk Krol was er iets eerder. Kortom, ik run dit land. We wonen in een mooi land, een welvarend land. Dank aan die economen, liberalen en kapitalisten. Maar we raken ook verscheurd; #metoo, #blm, #ikdoenietmeermee. Het stelt dan wel gerust om te zien dat deze generatie iets meer kiest voor zorg, creëren en schoonheid. Naast die economen en ‘businessboy’ met z’n grote lach.


De tweede vraag die ik stel is of iemand weet waarom de eerste vraag – wat wil je later worden – een filosofische vraag is. Ik krijg snel respons en ook het antwoord waar ik op gehoopt had. “Ja meneer, omdat in uw tijd iedereen voor economie koos in de hoop miljonair te worden. Nu wilt u zien of wij ook alleen maar in geld geïnteresseerd zijn”. Bijna helemaal goed. Zonder de woorden ‘u’ en ‘meneer’ had ik het helemaal goed gerekend. Confronterend zo’n dag. Ik vierde mijn afscheidsfeest op deze school, tien jaar voordat de mensen voor me geboren werden. ‘U’ en ‘meneer’, terwijl ik mezelf toch steeds tot de groep ‘jong & vitaal’ reken in deze dagen van de pandemie 2020. Zo dwalen mijn gedachtes telkens af bij opmerkingen en in gesprekken met deze jongeren. Verfrissend. Ook wanneer ik deze vraag stel en een antwoord krijg wat ik niet verwacht had, maar dat eigenlijk nog zoveel dichter bij de kern komt: “Nou meneer, best wel veel weten eigenlijk helemaal nog niet wat ze willen gaan doen dus daar moeten ze echt nog goed en lang over nadenken. Dat is wat filosofen doen.” Hij heeft gelijk. Nog meer dan hij en ik zelf beseffen waarschijnlijk. Krijgen leerlingen niet al decennia lang de drie grote vragen van Kant in no-time door hun jeugdige strotjes geduwd bij de beroepskeuzevraag? Wat wil je later worden is nogal een vraag. Dan mag je toch wel een beetje beeld hebben van wie je bent. Van wat je wilt en wat je kunt. Van wat je wilt betekenen. Hoe kun je dat weten op die leeftijd? Wat mag je verwachten van de wereld om je heen en wat kun je zelf doen? De drie vragen van Kant. Of je die even wilt beantwoorden tussen je 12e en 16e levensjaar.

De les, toen en nu.

De les begint, ik neem net als vroeger achterin de klas plaats. Middelste rij. Als altijd. Er zijn meer overeenkomsten met de eerdere dagen dat ik hier zat. Hoewel de verf op de muur nieuw lijkt, is het nog altijd die vieze kleur geel van toen. Ook de les begint hetzelfde. Na het bespreken van wat er leeft die dag, neemt de docent de lesstof door. De alwetende voor de groep. Je krijgt een bak informatie over je heen en die moet je opslaan. Liefst ook nog verwerken. Docent Meike neemt daar een goeie tien minuten voor. Wat er dan gebeurt is nieuw voor me.
Allereerst verbaas ik me dat bij de uitspraak van de docent “Pak je boek er even bij”, elke les, alle tafels worden gevuld met laptops. Of je mag je telefoon toch even pakken als je je laptop niet bij je hebt. Ze zei toch boek? De digitale revolutie in al haar volwassenheid.
Vervolgens gaan de leerlingen zelfstandig aan het werk en loopt Meike rond. Net als in mijn tijd. Tot er een vraag van een van de scholieren komt. In mijn tijd stelde je je vraag en luisterde je dan vol aandacht naar de almachtige en vooral alwetende docent. Dankbaar, maar uiteindelijk kreeg je gewoon dezelfde bak informatie nog een keer over je uitgestort. Of nog méér informatie. Zo werkt het niet meer. Niet bij Meike. Zonder ‘vriendjes’ te worden gaan docent en leerling als gelijkwaardige gesprekspartners op zoek naar antwoorden. Het is bevrijdend en leuk tegelijk om naar te kijken. Sommige leerlingen zien er wat ouder uit voor hun leeftijd, Meike is een jonge 30-er. Als dit zich in het park had afgespeeld, had je gedacht dat hier een stel vrienden over de democratie aan het discussiëren was. Socratische taferelen in het klaslokaal. Toch blijft de verhouding docent-leerling op de achtergrond voelbaar. Wederzijdse interesse en respect, terwijl dat niets afdoet aan de verhoudingen. Het kan dus wel.

Docent Meike in gesprek met leerling
Docent Meike in gesprek met leerling

Waar gaat het over, waar gaat het heen?

De drie lessen bevatten dezelfde onderwerpen en kennen dezelfde opbouw. Eerst de actualiteit van de dag. Dat is hier, net als in de rest van de wereld, de race om het Witte Huis. De presidentsverkiezingen in Amerika. Je merkt een duidelijk verschil tussen de leerniveau’s in discussiëren. Havisten lijken meer ingelezen in eerste instantie. Bij elke vraag staan er meerdere antwoorden al klaar, onderbouwd en wel. In hoog tempo en soms met vurige betrokkenheid worden meningen gedeeld, bevraagd en teruggekaatst. Het vwo komt met dezelfde onderbouwingen. Misschien nog wel iets grondiger ook. Het duurt alleen iets langer. Woorden worden overwogen, mogelijkheden worden bekeken en dan komt het beargumenteerde antwoord. Minstens net zo ingelezen.
Termen als ‘moreel verantwoordelijk’, ‘fake-news’ en ‘kiezersbedrog’ zwermen door de klas. Er zijn momenten dat er niet veel verschil is qua gesprek in vergelijking met de lessen die ik zelf volg aan de HTF. Waarom boeide me dit niet in de jaren ’90 van de vorige eeuw?
Hoe het ook zij, veel kans maakt die Trump niet hier.

Spannend. Met nog 6 kiesmannen te gaan is Joe Biden de 46e president van Amerika. Wie wint deze verkiezingen? 5 november 2020. Fragment uit de video.

Na de actualiteiten begint het lesprogramma. Maatschappijleer bestaat uit 4 onderdelen. De rechtsstaat, de parlementaire democratie, de verzorgingsstaat en de pluriforme samenleving.
Vandaag staat de parlementaire democratie op het program. Enorm boeiende lessen. Ik moet soms opletten dat ik niet vergeet dat ik zelf met een heel andere opdracht in de banken zit vandaag. Ik vreet die les. Niets nieuws, maar zo leuk om er over te horen en over te praten. In gedachte doe ik mee. 
Kies je voor eigen verantwoordelijkheid, of moet de regering ook verantwoordelijkheid nemen voor de burger? Abortus, euthanasie, immigratiebeleid. Pittige onderwerpen. Er wordt aandachtig geluisterd en af en toe een vraag gemompeld. De vurigheid van zojuist is verdwenen. Ik snap ze wel. Wat moet je er mee? Je mag toch niet stemmen. 
En dan dus de ‘boeken’ op tafel. De leerlingen gaan online een jongeren-kieswijzer invullen. Het enthousiasme is direct terug. Havo en vwo gelijk. Leerlingen schreeuwen verbaasd over keuzes die ze zelf maken en over de politieke uitslag die de wijzer uiteindelijk geeft. Ik kijk mee en raak af en toe in gesprek met de leerlingen. Éen van de jongens die ik spreek wil later economie gaan studeren. Ik vraag hem of het dan ook zo’n ‘ABN-graaier’ wordt. Hij lacht wat, maar begrijpt me gelijk. 15 jaar, 4 vwo. Nee, dat is niet helemaal hoe hij het voor ogen heeft. Al pratend komen we er achter dat wanneer je zulke dingen wilt aanpakken je juist wat beter bij maatschappijleer moet opletten dan bij economie. Het is echt een mooi gesprek. Ik denk niet dat het zijn studiekeuze straks beïnvloedt.
Meike loopt door de klas en deelt het enthousiasme van de leerlingen. Weer gaan de gesprekken de diepte in. Luchtig, maar het gebeurt. ‘Heb je zelf een idee waarom je veel linkser bent dan je dacht voordat je begon aan de stemwijzer?’, ‘Hoe kom je bij Fvd terecht denk je?’. Dit had ik elke dag wel willen doen. Misschien was ik dan wat vaker naar school gekomen. Hier, op deze plek.

Van alles een beetje meer

Drie keer vijftig minuten vlogen voorbij. Alweer iets dat immens verschilt met de laatste keer dat ik hier zat. Dit was oprecht een van m’n leukste schooldagen ooit hier. Na de lessen spreek ik Meike Kerkkamp. Docent maatschappijleer én burgerschap. In het eerste contact, toen ik de school mailde, reageerde Meike direct enthousiast en uitnodigend. Zij adviseerde de lessen maatschappijleer bij te wonen, omdat burgerschap ‘eigenlijk een soort maatschappijleer-light is’. Beide vakken zijn verplicht, maar wat er nu precies onder die verplichting valt is niet helemaal duidelijk. Ik kom er niet goed uit als ik online de nodige informatie zoek, maar ook de docent geeft aan dat het voor haar niet duidelijk is wat de overheid nou precies wil met ‘burgerschap’. Er zijn geen duidelijke kaders, geen duidelijke doelen. Op het Kennemerlyceum is burgerschap in een 8-weeks project gegoten. Verplicht voor alle 2e-klassers. Wat is goed? Wat is fout? Wat is een goed burger? En ben jij eigenlijk wel een goede burger? Einde project burgerschap. Zoals Meike aangeeft zit dat natuurlijk in het dagelijks omgaan met de leerlingen en de leerlingen onder elkaar ook. Wat is goed en wat niet. Net als het bespreken van de actualiteiten. Zij bespreekt vandaag de Amerikaanse verkiezingen, maar dat doet de Engels docent ook. En de docent geschiedenis. Met elke keer weer reflectie. Dat komt niet voort uit een takenpakket van het Ministerie voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media, dat is interesse en betrokkenheid bij de leerlingen.

Meer filosofie in het onderwijs zou dan ook geen kwaad kunnen volgens docent Meike: ”Het maakt leerlingen empathischer. Ze leren met een andere blik kijken. Daarnaast merk je ook tijdens maatschappijleer dat ze er zelf achterkomen meer interesse in de maatschappij te hebben dan aanvankelijk gedacht. Wanneer we de rechtsstaat beginnen te bespreken is iedere dader schuldig. Voor eigenlijk iedereen wel. Naarmate we dieper in de onderwerpen duiken gaan ze hun mening bijstellen. Is iemand wel toerekeningsvatbaar? Iemand die steelt omdat ‘ie verslaafd is, is die wel schuldig? Net als de parlementaire democratie. Zelfde verhaal. Eerst moet iedereen voor zichzelf zorgen, tot ze zich realiseren dat ongezond leven ook iets met opvoeding te maken heeft. En dat de overheid daar best in kan sturen.” Het is mooi om Meike te zien spreken. Bevlogen over de onderwerpen, maar ook echt trots op haar leerlingen. Zij geeft ook aan dat de lesstof weinig connectie maakt met de buitenwereld. Met het werkveld. Als je gewoon het lesmateriaal volgt, weet je heel goed op welke partij je gaat stemmen en waarom, maar heb je nog altijd geen idee dat je zelf ook minister-president kunt worden. Meike nodigt gastsprekers uit in de les. Een voormalig crimineel, een vluchteling, een officier van justitie. En de leerlingen gaan een dag naar de Tweede Kamer. Momenten dat lesstof, filosofie en werkveld samenkomen. Dat is dus op initiatief van de docent.
Dat zal uiteraard nooit veranderen, de beste lessen zijn van de beste leraren. We herinneren ons allemaal nog wel minstens een docent die zo boeiend kon vertellen en lesgeven dat het een genot was om die lessen te volgen. In mijn geval waren het er niet veel, maar ze waren er. Het is dat Meike duidt wat je met deze vakken kunt, maar eigenlijk is het nog altijd een onbeduidend deel ergens tijdens je schooljaren. Toch doet de filosofie in 1973 al haar intrede in het voortgezet onderwijs. Het is alleen nooit echt iets geworden. Je kunt eindexamen doen in de vakken maatschappijwetenschappen en filosofie in het voortgezet onderwijs, maar dit zijn zogeheten keuzevakken. De scholen bepalen zelf welke keuzevakken zij aanbieden. Op het Kennemer zijn dat Sport, Beweging & Management en Bedrijfseconomie. Tijdens mijn onderzoek ontstaat ook niet het beeld dat het heel erg leeft in het gehele onderwijsapparaat. Welk rapport je er ook op naslaat, steeds hetzelfde. De maatschappelijke vakken worden bijna overal wel benoemd, maar zodra het op aantallen en resultaten aankomt gaat het over Nederlands, Engels, Duits, wiskunde A en wiskunde B, economie en handelswetenschappen. Al wat minder aandacht voor Frans en andere vreemde talen. Opvallend ook dat de exacte vakken natuurkunde en scheikunde niet dezelfde aandacht krijgen als bijvoorbeeld wiskunde of economie. Het ondergeschoven kindje is natuurlijk weer de filosofie.

In de loop van dit onderzoek komt het vak maatschappijleer wereldwijd in de spotlights te staan. De Franse leraar Samuel Paty is 16 oktober 2020 onthoofd na het tonen van een spotprent met daarop de profeet Mohammed. De prent is van het Frans satirisch weekblad Charlie Hebdo.
De weken daarna worden ook in de Nederlandse lessen soortgelijke cartoons getoond en wordt de dood van de Franse leraar Paty besproken. Een leraar van een Rotterdamse school moet niet veel later onderduiken, bij een leraar in Brabant blijven leerlingen weg uit de les. En hoewel politiek Den Haag de afschuw uitspreekt en onderwijsministers Arie Slob en Ingrid van Engelshoven duidelijke taal spreken: “Het is volstrekt onacceptabel dat de veiligheid van leraren onder druk komt te staan omdat zij de waarde van het vrije woord overbrengen’, is dit voor
De Nederlandse Vereniging van Leraren Maatschappijleer (NVLM) niet voldoende. De NVLM pleit voor zo snel mogelijke versterking van maatschappijleeronderwijs: meer uren, in meer leerjaren en meer mogelijkheden het vak als examenvak te kunnen doen. De vereniging schrijft deze eisen op vijf november in een brief aan de Tweede Kamer en het kabinet. De dag dat ik hier in de schoolbanken zit.

,,De dood van Samuel Paty, de daaropvolgende aanslagen in Frankrijk en gebeurtenissen met Nederlandse leraren tonen aan dat er veel onwetendheid over democratie en rechtsstaat heerst. Onwetendheid die, zo toont internationaal onderzoek aan, bij Nederlandse leerlingen relatief groot is. Het is daarom hoog tijd om nu echt werk te maken van het versterken van het maatschappijleer onderwijs’’, aldus voorzitter Marcel Mooijman van de NVLM.  Die Marcel en ik, wij begrijpen elkaar.

Toch zijn het niet de lessen waardoor ikzelf de keuze voor filosofie niet maakte 25 jaar geleden. Vandaag wordt me weer eens duidelijk dat ik ook echt eerst volwassener moest worden. In ieder geval een klein beetje. Dat ik dingen moest meemaken. Fouten moest maken. Een paar avonturen beleven. Om met de woorden van Joep Dohmen te spreken: “Ik ben een laatbloeier.” Maar, dat is mijn leven.
Was er meer filosofie in het onderwijs aangeboden in de jaren dat ik op school zat, had ons land wel iets meer empathie gekend. Niet het a-morele van Luyendijk. Niet Mark Rutte die momenteel allerlei afwegingen moet maken tegenover de economie. Onze bejaarden tegenover de economie. Onze jongeren tegenover de economie. Cultuur tegenover de economie. Where is the love, waar is de filosoof? Als het vak dan ook meer handvatten en sturing krijgt in beginsel, een duidelijk eisenpakket vanuit de overheid, wordt het voor leerlingen ook duidelijk dat het niet alleen tof is om een stemwijzer in te vullen of te discussiëren over berechten of niet, maar dat je dit ook in de praktijk kunt gaan doen. Dat je hier een boterham mee kunt verdienen. Het onderwijs heeft dat nodig, de filosofie heeft dat nodig, ons westers kapitalisme heeft dat nodig.

In gesprek met docent Meike
Meike Kerkkamp (fragmenten uit video)
Beleidsmaker in houthakkerstenue

Een docent als Meike maakt het verschil. Het is mooi om naar te kijken. Ik vind het zelf ook iets moois, onderwijs. Kennisoverdracht. Ik begeleid al enige jaren jongeren. Vastgelopen jongeren of jongeren die juist bezig zijn het optimale van hun talenten te benutten. Altijd 1-op-1. Fantastisch om te mogen doen. Om mensen te zien groeien en daar een onderdeel van te zijn. Vandaag heb ik ook zoveel bijzondere mensen ontmoet en gesproken. Ik zou ze allemaal wel les willen geven. 1-op-1. Niet in de klas. Niet voor en zelfs niet mét de groep. Er zitten ook teveel jongeren hier niet op hun plek. Geen idee waar ze wel moeten zijn. Niet hier, dat zie je. Dat voel je. Zij kunnen er niets aan doen. Docenten als Meike maken het wellicht iets leuker. Iets dragelijker. Slachtoffers van het systeem. Zoals ik mijzelf 25 jaar geleden ook slachtoffer voelde hier. Als leraar zou het niet anders zijn voor mij. Weer vast in dat systeem. Samen met 30 anderen. Elk uur weer. Het is tenslotte nog altijd de ‘boom van Einstein’. Ik zou graag iets in het onderwijs doen, maar dan als beleidsmaker in houthakkerstenue.
Ik heb nog even te gaan. Net als mijn klasgenoten van vandaag. De filosofie dient zich niet altijd vanzelf aan en van de overheid hoeven deze jongeren qua filosofie niet veel te verwachten. Toch zie je een tegenbeweging op mijn generatie. Niet alles hoeft in dollartekens uitgedrukt voor de club die er zometeen aankomt. Er ligt wel een taak voor de overheid als het de filosofie betreft. Geef vorm, een kader waarmee docent en leerling niet alleen een interessant vak in handen hebben, maar ook een reëele beroepskeuze.
De filosofie dient zich uiteindelijk wel weer een keer aan. Zoals nu. Filosofie bestaat ook bij de gratie van nood en context.  De Marken, Kasja’s en Samuel Paty’s van morgen zijn nu al bezig met ethiek en esthetiek. Misschien nog niet heel bewust, maar het begin is er. Het komt wel goed allemaal. Dat heb ik vandaag gezien. Hier. Op deze plek.

Projectinformatie

  • School:

    Kennemerlyceum

  • Docent:
    Meike Kerkkamp
  • Lessen:

    Maatschappijleer

  • Klassen:

    4 havo 1  (26 leerlingen)
    4 havo 2 (29 leerlingen)
    4 vwo 2   (23 leerlingen)

  • Datum:

    5 november 2020

  • Lesuren:

    11:05 – 11:55  (4V2)
    11:55 – 12:45  (4H1)
    13:15 – 14:05  (4H2)

  • Tekst, beeld
    & website:

    Remco Rhee

  • UItwerking:

    Opdracht A & B verwerkt tot een samenhangend online onderzoekend en beargumenteerd verslag.

Opdrachten

Opdracht A

Vind een docent waar je één of twee lessen filosofie, levensbeschouwing of burgerschap bij mag observeren. Je mag zelf kiezen of je op het basisonderwijs, middelbaar onderwijs of op het MBO een kijkje wilt nemen. Interview na afloop van je observatie de docent en werk dit uit in een verslag.

Opdracht B

Schrijf een essay van 600-800 woorden over het belang van burgerschapsonderwijs. Verricht een klein literatuuronderzoek (krantenartikelen volstaan) over burgerschapsonderwijs en betoog waarom burgerschapsonderwijs wel of niet een verplicht onderdeel moet zijn van ons onderwijs.

Geraadpleegde artikelen

Nablijven voor een gesprek met de docent.

Het is niet de eerste keer dat ik op deze school nablijf voor een gesprek met de docent. Deze keer echter op mijn verzoek en ik stel de vragen. Na drie lesuren meekijken, krijg ik middels dit interview nog meer verdieping inzake het onderwijs, docentschap en filosofie op de middelbare school.
Een enerverende en inspirerende schooldag, samengevat in een goeie 10 minuten.

Met dank aan het Kennemerlyceum,
Meike Kerkkamp en de leerlingen van 4H1, 4H2 en 4V2.

Verantwoording beeld- en geluidgebruik videoverslag

Muziek

School

Supertramp (1974)
Rick Davies & Roger Hodgson

Lyrics:
I can see you in the morning when you go to school
Don’t forget your books, you know you’ve got to learn the golden rule,
Teacher tells you stop your play and get on with your work
And be like Johnnie-too-good, well don’t you know he never shirks
He’s coming along

After school is over you’re playing in the park
Don’t be out too late, don’t let it get too dark
They tell you not to hang around and learn what life’s about
And grow up just like them, won’t you let it work it out
And you’re full of doubt
Don’t do this and don’t do that
What are they trying to do?
Make a good boy of you
Do they know where it’s at?
Don’t criticize, they’re old and wise
Do as they tell you to
Don’t want the devil to
Come out and put your eyes
Maybe I’m mistaken expecting you to fight
Or maybe I’m just crazy, I don’t know wrong from right
But while I am still living, I’ve just got this to say
It’s always up to you if you want to be that
Want to see that want to see that way
You’re coming along
 
Baby one more time

Britney Spears (1999)
Max Martin

Lyrics:
Oh baby, baby
Oh baby, baby

Oh baby, baby, how was I supposed to know
That something wasn’t right here?
Oh baby, baby, I shouldn’t have let you go
And now you’re out of sight, yeah
Show me how want it to be
Tell me, baby, ‘cause I need to know now, oh because

My loneliness is killing me (and I)
I must confess I still believe (still believe)
When I’m not with you I lose my mind
Give me a sign
Hit me, baby, one more time

Oh baby, baby
The reason I breathe is you
Boy, you got me blinded
Oh, pretty baby
There’s nothing that I wouldn’t do
It’s not the way I planned it
Show me how you want it to be
Tell me, baby, ‘cause I need to know now, oh because

My loneliness is killing me (and I)
I must confess I still believe (still believe)
When I’m not with you I lose my mind
Give me a sign
Hit me, baby, one more time

Oh baby, baby (oh oh)
Oh baby, baby (yeah)

Oh baby, baby, how was I supposed to know?
Oh pretty baby, I shouldn’t have let you go
I must confess, that my loneliness is killing me now
Don’t you know I still believe
That you will be here
And give me a sign
Hit me, baby, one more time

My loneliness is killing me (and I)
I must confess I still believe (still believe)
When I’m not with you I lose my mind
Give me a sign
Hit me, baby, one more time

I must confess, that my loneliness is killing me now
Don’t you know I still believe
That you will be here
And give me a sign
Hit me, baby, one more time

Another Brick in the Wall, Part 2

Pink Floyd (1979)
Roger Waters

Lyrics:
We don’t need no education
We don’t need no thought control
No dark sarcasm in the classroom
Teachers leave them kids alone
Hey, teachers, leave them kids alone
All in all it’s just another brick in the wall
All in all you’re just another brick in the wall

We don’t need no education
We don’t need no thought control
No dark sarcasm in the classroom
Teachers leave those kids alone
Hey teachers, leave those kids alone
All in all you’re just another brick in the wall
All in all you’re just another brick in the wall

“Wrong, do it again! Wrong, do it again!”
“If you don’t eat yer meat, you can’t have any pudding
How can you have any pudding if you don’t eat yer meat?”
“You, yes, you behind the bike sheds, stand still, laddy

Lose Yourself

Eminem (2002)
Eminem, Luis Resto & Jeff Bass

Lyrics:
Look
If you had
One shot
Or one opportunity
To seize everything you ever wanted
In one moment
Would you capture it
Or just let it slip?
Yo
His palms are sweaty, knees weak, arms are heavy
There’s vomit on his sweater already, mom’s spaghetti
He’s nervous, but on the surface he looks calm and ready
To drop bombs, but he keeps on forgettin’
What he wrote down, the whole crowd goes so loud
He opens his mouth, but the words won’t come out
He’s chokin’, how, everybody’s jokin’ now
The clocks run out, times up, over, blaow
Snap back to reality, ope there goes gravity
Ope, there goes Rabbit, he choked
He’s so mad, but he won’t give up that easy? No
He won’t have it, he knows his whole back’s to these ropes
It don’t matter, he’s dope, he knows that, but he’s broke
He’s so stagnant, he knows, when he goes back to this mobile home, that’s when it’s
Back to the lab again, yo, this whole rhapsody
Better go capture this moment and hope it don’t pass him
You better lose yourself in the music, the moment
You own it, you better never let it go
You only get one shot, do not miss your chance to blow
This opportunity comes once in a lifetime
You better lose yourself in the music, the moment
You own it, you better never let it go
You only get one shot, do not miss your chance to blow
This opportunity comes once in a lifetime
You better
His soul’s escaping, through this hole that is gaping
This world is mine for the taking
Make me king, as we move toward a New World Order
A normal life is borin’, but super stardom’s close to post mortem
It only grows harder, only grows hotter
He blows, it’s all over, these hoes is all on him
Coast to coast shows, he’s known as the Globetrotter
Lonely roads, God only knows, he’s grown farther from home, he’s no father
He goes home and barely knows his own daughter
But hold your nose ‘cause here goes the cold water
These hoes don’t want him no mo’, he’s cold product
They moved on to the next schmo who flows, he nose dove and sold nada
So the soap opera is told and unfolds, I suppose it’s old partna, but the beat goes on
Da-da-dum, da-dum, da-da
You better lose yourself in the music, the moment
You own it, you better never let it go
You only get one shot, do not miss your chance to blow
This opportunity comes once in a lifetime
You better lose yourself in the music, the moment
You own it, you better never let it go
You only get one shot, do not miss your chance to blow
This opportunity comes once in a lifetime
You better
No more games, I’ma change what you call rage
Tear this motherfuckin’ roof off like two dogs caged
I was playin’ in the beginnin’, the mood all changed
I been chewed up and spit out and booed off stage
But I kept rhymin’ and stepped right in the next cypher
Best believe somebody’s payin’ the Pied Piper
All the pain inside amplified by the
Fact that I can’t get by with my nine to
Five and I can’t provide the right type of
Life for my family ‘cause man, these goddamn food stamps don’t buy diapers
And its no movie, there’s no Mekhi Phifer
This is my life and these times are so hard
And it’s getting even harder tryna feed and water my seed, plus
Teeter totter, caught up between bein’ a father and a prima donna
Baby mama drama, screamin’ on her, too much
For me to wanna stay in one spot, another day of monotony’s
Gotten me to the point, I’m like a snail I’ve got
To formulate a plot or end up in jail or shot
Success is my only motherfuckin’ option, failure’s not
Mom, I love you, but this trailer’s got to go, I cannot grow old in Salem’s Lot
So here I go, is my shot
Feet, fail me not, this may be the only opportunity that I got
You better lose yourself in the music, the moment
You own it, you better never let it go
You only get one shot, do not miss your chance to blow
This opportunity comes once in a lifetime
You better lose yourself in the music, the moment
You own it, you better never let it go
You only get one shot, do not miss your chance to blow
This opportunity comes once in a lifetime
You better
You can do anything you set your mind to, man

Sterrenstof

De Jeugd van Tegenwoordig (2010)
Olivier Locadia, Pepijn Lanen, Freddie Tratlehner

Lyrics:
Wiwa
Ikki, flikki, ikki, kikki
Uhu-um, Sjeee, uh
Nou kijk je gappie leeft zoet als een sappie
Ballin’ ook al was mamma altijd wappie
Een goed begin is het halve werk
Maar een goed begin is maar de helft
De tweede helft, maar ikke hoef geen help
Wiwwelien was elf, ik deed alles zelf
Ik ging zelf naar school, nu kom ik zelf op tv
En ik lach in mezelf want de sletten ik breng
Nou kijk ze kijken, dus blijf kijke
Alle dikzakken willen op me lijke
Maar broeder, vergeet dat ding
Stap opzij, ze wil een handtekening
Kaleidoscoopische oogs
Ik kijk omhoog, m’n pupillen worden groot
De wereld is weer plat ja
Op je bolle bips na
Een golflengte afstand
Van je hemellichaam
Ze is van spectrale klasse
Ooh, onaardse krachten (yeah)
Losgebarsten toen ze naar me lachte
Je kijkt terug in de tijd
Als je naar d’r kijkt
Ja ze is praktisch
Internagelaktisch
Sorry als ik overdrijf
Zelfs als ik naar boven kijk
Zelfs als ik ooit deadde ben
Dan weet je dat ik ergens ben
Dan ben ik alsnog, in de lucht als sterrenstof
Dan ben ik loesoe in de sky met diamonds om m’n nek bitch
Diamonds om m’n nek
Loesoe in de sky met diamonds om m’n nek (bitch)
Diamonds om m’n nek,
(Diamonds om m’n nek, )
Diamonds om m’n nek,
(Diamonds om m’n nek)
Vroeger was Young Yayo alleen nog maar Young
Geen rapcentjes, geen *paper*, geen spang
Totdat hij uit het niets op tv kwam
Ineens changde z’n hele leven, bam
Shows in het weekend, geld op de bank
Gelukkig aan het sterrenstof, maar telt het nog dan
Hij wilde proeven van elke soort drank
Men probeerde hem te zeggen hij was telkens zo lam
En na een tijdje zat ie crazy in de put
Toen uit de lucht kwam vallen Lady Luck
Ze werd zijn baby en hij was haar baby terug
En alle vlinders in zijn buik zeiden nee tegen die drugs
Ik heb m’n Moccaprinsesje op m’n bankje
Stemklankje, brengt nog steeds brood op ’t plankje
Soms denk ik terug, hef m’n drankje
Met de sterren in de lucht en zeg dank je
De wereld is weer plat ja
Op je bolle bips na
Een golflengte afstand
Van je hemellichaam
Ze is van spectrale klasse
Ooh, onaardse krachten (yeah)
Losgebarsten toen ze naar me lachte
Je kijkt terug in de tijd
Als je naar d’r kijkt
Ja ze is praktisch
Internagelaktisch
Sorry als ik overdrijf
Zelfs als ik naar boven kijk
Zelfs als ik ooit deadde ben
Dan weet je dat ik ergens ben
Dan ben ik alsnog, in de lucht als sterrenstof
Dan ben ik loesoe in de sky met diamonds om m’n nek bitch
Diamonds om m’n nek
Loesoe in de sky met diamonds om m’n neck (bitch)
Diamonds om m’n nek,
(Diamonds om m’n nek),
Diamonds om m’n nek,
(Diamonds om m’n nek)

I need a dollar

Aloe Blacc (2010)
Leon Michels, E. Nathaniel DawkinsNick Movshon, Jeff Dynamite

Lyrics:
I need a dollar dollar, a dollar is what I need
Well I need a dollar dollar, a dollar is what I need
And I said I need dollar dollar, a dollar is what I need
And if I share with you my story would you …
Share your dollar with me

Bad times are comin and I reap what I don’t sow
(Hey, Hey)
Well let me tell you somethin’ all that glitters ain’t gold
It’s been a long old trouble long old troublesome road
And I’m looking for somebody come and help me carry this load

Well I don’t know if I’m walking on solid ground
Cause everything around me is falling down
And all I want – is for someone – to help me

I need a dollar dollar, a dollar is what I need
Well I need a dollar dollar, a dollar is what I need
(Hey, Hey)
And I said I need dollar dollar, a dollar is what I need
And if I share with you my story would you …

Share your dollar with me
Man I feel like money (man I feel like money)

Theyre attracted to me
They come around like honey (they come around like honey)
Cus Im fly like a bee
Man I got em all buzzin buzzin buzzin buzzin
Like da-da-da-da-da-da-da
Man I got the world buzzin buzzin buzzin buzzin
Like da-da-da-da-da-da-da
When I come around, round, round
They go
Yeah, when I come around, round, round
They go
When I step in yo town, town, town
They go
Yeah, yeah its going down, down, down
They go

I need a dollar dollar, a dollar is what I need
Well I need a dollar dollar, a dollar is what I need
And I said I need dollar dollar, a dollar is what I need
And if I share with you my story would you share your dollar with me 

Give me that dollar, c’mom and give that dollar baby.
Share your dollar, gimme that dollar.
Share your dollar with me.

Everybody wants to rule the world

Tears For Fears (1985)
Roland Orzabal, Ian Stanley, Chris Hughes

Lyrics:
Welcome to your life
There’s no turning back
Even while we sleep
We will find you
Acting out your best behavior
Turn your back on mother nature
Everybody wants to run the world
Help me make the most of freedom
And our pleasure
Nothing ever lasts forever
Everybody wants to run the world
There’s a room where the light won’t find you
Holding hands while the walls come tumbling down
When they do, I’ll be right behind you
Everybody wants to run the world
Everybody wants to rule the world
Say that you’ll never never never never need it
One headline, why believe it?
Everybody wants to run the world
All for freedom and for pleasure
Nothing ever lasts forever
Everybody wants to run the world

Waiting on the World to Change

John Mayer (2002)
John Mayer

Lyrics:
One, two, one, two, three
Me and all my friends
We’re all misunderstood
They say we stand for nothing and
There’s no way we ever could
Now we see everything that’s going wrong
With the world and those who lead it
We just feel like we don’t have the means
To rise above and beat it
So we keep waiting (waiting)
Waiting on the world to change
We keep on waiting (waiting)
Waiting on the world to change
It’s hard to beat the system
When we’re standing at a distance
So we keep waiting (waiting)
Waiting on the world to change
Now if we had the power
To bring our neighbors home from war
They would have never missed a Christmas
No more ribbons on their door
And when you trust your television
What you get is what you got
Cause when they own the information, oh
They can bend it all they want
That’s why we’re waiting (waiting)
Waiting on the world to change
We keep on waiting (waiting)
Waiting on the world to change
It’s not that we don’t care
We just know that the fight ain’t fair
So we keep on waiting (waiting)
Waiting on the world to change
And we’re still waiting (waiting)
Waiting on the world to change
We keep on waiting (waiting)
Waiting on the world to change
One day our generation
Is gonna rule the population
So we keep on waiting (waiting)
Waiting on the world to change
No we keep on waiting (waiting)
Waiting on the world to change
We keep on waiting (waiting)
Waiting on the world to change
Waiting on the world to change
Waiting on the world to change
Waiting on the world to change.

Klaar voor morgen

Het Kennemerlyceum

Het Kennemer Lyceum is een kleinschalige, overzichtelijke en veilige school voor havo, atheneum en gymnasium. De school is gehuisvest in een monumentaal pand en ligt prachtig in het groen. De recent gerealiseerde nieuwbouw is passend en biedt alle mogelijkheden voor modern onderwijs. We zijn trots op onze vaklokalen, mediatheek, atletiekbaan, sportvelden en buitenruimte.

Het Kennemer is opgericht in 1920 en is een van de oudste lycea van Nederland. We hebben een rijke historie én we staan vandaag de dag midden in deze, steeds veranderende, tijd.

Het Kennemer is een school waar collega’s en leerlingen elkaar kennen. De lijnen zijn kort, de onderlinge contacten goed en dat draagt bij aan een schoolklimaat waar leerlingen tot hun recht kunnen komen, hun talenten kunnen ontwikkelen en met plezier en succes hun schoolcarrière kunnen doorlopen.

Fotoalbum

Diclaimer: Om te voldoen aan de AVG/GDPR-regelgeving heb ik iedere les gevraagd of er leerlingen zijn die bezwaar hebben tegen het publiceren van foto’s en videobeelden die ik die dag heb gemaakt. Hier is geen bezwaar op gekomen.

CAPREA BEHEER B.V.

Fultonbaan 20
3439 NE  Nieuwegein
Netherlands

CAPREA MEDIA

Jan Steenstraat 6
2023 AN  Haarlem
Netherlands


concept & webcontrol © CAPREA MEDIA